Raport Analityczny: Polityka Fiskalna 2026
Adrian StachurskiZweryfikowane dane4 lutego 2026Kluczowe Wnioski
Rok 2026 przynosi 4,5% waloryzację stawek maksymalnych. Większość dużych miast (Gdańsk, Kraków, Szczecin) zdecydowała się na pełne wykorzystanie limitów. Wyjątkiem jest Zielona Góra (zamrożenie stawek) oraz Rzeszów (symboliczne obniżki). Kluczowym wyzwaniem staje się nowa definicja budowli.
Wstęp: Uwarunkowania Makroekonomiczne
Rok 2026 stanowi punkt zwrotny w kształtowaniu polityki fiskalnej jednostek samorządu terytorialnego w Polsce. W obliczu dynamicznie zmieniających się uwarunkowań makroekonomicznych, w szczególności trwałej presji inflacyjnej oraz rosnących kosztów bieżących utrzymania infrastruktury miejskiej, rady miast na prawach powiatu stanęły przed koniecznością redefinicji swoich strategii dochodowych.
Analiza zebranego materiału badawczego wskazuje na wyraźną polaryzację podejścia samorządów. Z jednej strony obserwujemy dominującą grupę miast – w tym większość metropolii wojewódzkich takich jak Gdańsk, Katowice czy Bydgoszcz – które zdecydowały się na pełną implementację stawek maksymalnych. Z drugiej strony, wyłania się grupa miast stosujących politykę umiarkowanego fiskalizmu (np. Rzeszów) lub wręcz zamrożenia stawek (Zielona Góra).
Rozdział I: Maksymalne Obciążenia Podatkowe w 2026 Roku
1.1. Waloryzacja Stawek Maksymalnych
Minister Finansów ogłosił limity stawek obowiązujące od 1 stycznia 2026 r. Wzrost o 4,5% przekłada się na konkretne wartości nominalne.
| Przedmiot Opodatkowania | Max 2025 | Max 2026 | Dynamika |
|---|---|---|---|
| Budynki mieszkalne (za 1 m² p.u.) | 1,25 zł | 1,25 zł | +4,5%* |
| Budynki związane z dz. gosp. | 34,00 zł | 35,53 zł | +4,5% |
| Grunty pod działalność | 1,38 zł | 1,45 zł | +4,5% |
| Grunty pozostałe | 0,73 zł | 0,77 zł | +4,5% |
Uwaga: Nowa Definicja Budowli
Rok 2026 przynosi rewolucję w definicji budowli (opodatkowanych stawką 2%). Wprowadzenie autonomicznej definicji w ustawie podatkowej (bez odsyłania do Prawa budowlanego) ma na celu wyeliminowanie sporów, ale w pierwszym roku może generować niepewność.
Rozdział II: Analiza Szczegółowa Metropolii
🌊 Gdańsk (Trójmiasto)
Pełna waloryzacja stawek do maksimum.
- Biznes: 35,53 zł
- Mieszkania: 1,25 zł
⚓ Szczecin
Projekt pełnej waloryzacji poparty transparentną kampanią informacyjną o skutkach dla mieszkańców.
- Biznes: 35,53 zł
- Mieszkania: 1,25 zł
🏰 Kraków & Katowice
Kontynuacja polityki maksymalnych stawek. Katowice z preferencją dla wodociągów (1,9% od budowli).
- Biznes: 35,53 zł
- Mieszkania: 1,25 zł
🌿 Zielona Góra
Ewenement! Zamrożenie stawek na poziomie z 2025 roku. Realna obniżka podatków.
Rozdział V: Źródła i Weryfikacja
| Miasto | Źródło |
|---|---|
| Białystok | Akt prawny |
| Gdańsk | Akt prawny |
| Gliwice | Akt prawny |
| Katowice | Akt prawny |
| Kraków | Akt prawny |
| Rzeszów | Akt prawny |
| Zielona Góra | Akt prawny |
Wnioski Końcowe
Analiza uchwał podatkowych na rok 2026 w miastach na prawach powiatu ukazuje obraz samorządu pragmatycznego, walczącego o stabilność finansową. Dominacja stawek maksymalnych nie jest przejawem fiskalizmu dla samego fiskalizmu, lecz reakcją na inflację.